Ngọn Lửa Giữ Nghề Bánh Tráng Mè Truyền Thống Phước Đồng Giữa Vòng Xoay Hiện Đại

Câu chuyện này thuộc mạch Chuyện từ Nha Trang, nơi những món ăn được đặt lại trong nhịp sống và ký ức của phố biển.

Nằm e ấp ở cửa ngõ phía nam thành phố Nha Trang, tựa lưng vào những triền đồi thoai thoải, vùng đất Phước Đồng (xem vị trí trên Google Maps) từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm bánh tráng mè thủ công truyền thống. Trong thời đại công nghiệp hóa phát triển mạnh mẽ, khi những dây chuyền máy móc tự động có thể cho ra hàng ngàn chiếc bánh khô giòn mỗi giờ, thì tại Phước Đồng, nhiều gia đình vẫn kiên trì bám trụ với chiếc lò đất nung, tỉ mẩn tráng từng chiếc bánh tráng mè bằng củi khô suốt hai mươi năm qua.

Tìm ghé lò bánh tráng thủ công lâu năm của một gia đình tại Phước Đồng vào sáng sớm tinh mơ, ta mới thấu hiểu hết sự nhọc nhằn và công phu của người giữ nghề. Một ngày làm việc bắt đầu từ lúc 4 giờ sáng. Gạo tẻ vụ mới sau khi ngâm đủ độ ẩm được đem xay cối đá thành thau bột sánh mịn, trộn đều với mè đen thơm phức, chút muối biển hạt tinh khiết và một chút hành ớt theo công thức gia truyền.

Bếp lò đun bằng củi gáo dừa và củi khô rừng bốc lửa rực hồng, giữ cho nồi nước bên trên luôn sôi sùng sục bốc hơi nước ngùn ngụt. Người thợ ngồi bên khuôn vải căng tròn, tay cầm chiếc gáo nhôm múc muỗng bột chao đều một vòng thật mỏng và tròn trịa, rắc thêm nhúm mè đen rồi đậy nắp vung nhôm lại chừng vài giây. Khi bánh chín phồng hơi nước, người thợ dùng thanh nẹp tre dẹp khéo léo luồn dưới thân bánh, nhấc chiếc bánh tráng mỏng dẻo thơm nức ra rồi trải phẳng phiu lên chiếc vạt tre đan dài chừng hai mét.

Đặc thù lớn nhất của nghề làm bánh tráng mè phước đồng là phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên và thời tiết. Chiếc bánh sau khi trải lên vạt tre phải được đem phơi dưới cái nắng chói chang của mặt trời duyên hải thì mới đạt được độ giòn xốp tự nhiên và dậy lên mùi thơm bùi đặc trưng của hạt mè đen. Vào những ngày trời trong nắng gắt, hàng trăm chiếc vạt tre xếp thành hàng dài tắm nắng vàng rực rỡ khắp khoảng sân đất, tạo nên một khung cảnh làng quê thanh bình và thơ mộng hiếm có.

Thế nhưng, nghề này cũng lắm nỗi truân chuyên. Nếu gặp phải những cơn mưa rào bất chợt hay vào mùa bão lũ cuối năm, cả mẻ bánh đang phơi ngoài sân coi như hỏng hoàn toàn; thau bột đã ngâm đành phải đổ bỏ trong tiếc nuối. Thêm vào đó, bánh tráng làm tay tốn rất nhiều công sức nên giá thành khó lòng cạnh tranh với bánh tráng máy công nghiệp giá rẻ. Dẫu thu nhập chẳng được bao lăm, những người thợ Phước Đồng vẫn miệt mài bên bếp than đỏ lửa mỗi ngày. Họ gìn giữ nghề không chỉ để mưu sinh, mà còn để giữ gìn cái hồn quê hương — để những chiếc bánh tráng nướng mè giòn rụm béo thơm mãi là món ăn kèm không thể thiếu trong bữa tiệc hay mâm nem phần Ninh Hòa đậm vị của người dân xứ Trầm Hương.

Địa chỉ & Gợi ý trải nghiệm

• Địa điểm: Làng nghề bánh tráng mè thủ công Phước Đồng, Xã Phước Đồng, TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa (nằm ven các tuyến đường liên thôn gần chân núi Cù Hin).
• Khung giờ tham quan lý tưởng: Buổi sáng từ 7h00 đến 11h00 (thời điểm các lò đỏ lửa tráng bánh và sân phơi vạt tre rực rỡ nhất dưới nắng mai).
• Trải nghiệm độc đáo:
  • Tìm hiểu quy trình xay bột, tráng bánh thủ công trên khuôn vải lò củi.
  • Tự tay thử trải bánh lên vạt tre và chụp ảnh bên sân phơi bánh tráng mè truyền thống.
  • Mua bánh tráng mè sống hoặc bánh nướng chín giòn rụm làm quà quê mộc mạc.
• Bản đồ vị trí: Xem vị trí trên Google Maps

Từ hương vị được nhắc tới, bạn có thể tiếp tục qua những công thức mang vị biển Nha Trang hoặc tìm hiểu cách chọn nguyên liệu và đặc sản.